جلب مشارکت مردمی
معرفی واحد داوطلبان سلامت:
سلامتی محور توسعه است و مسائل و مشکلات بهداشتی همان مشکلات توسعه است که نمی توان آنرا فقط در بخش سلامت حل نمود بنا بر این جلب مشارکت تک تک افراد جامعه و بخشهای توسعه ، برای حل مشکلات بهداشتی در رسیدن به سطح قابل قبول " سلامت برای همه "   بر اساس " منشور بین المللی بهداشت ، سپتامبر 1978 میلادی "   از    ضروریات می باشد .
برنامه مشارکت مردمی در نظام سلامت به عنوان یک عملیاتفراگیر برای دستیابی به اهداف سلامت از طریق بالا بردن آگاهی ها و مهارتهای بهداشتیو اجتماعی در قبول مسئولیتهای فردی در برابر محیط زیست و اجتماع اجرا می شود و درچارچوبی گسترده تر از یک برنامه بهداشتی زمینه ساز رسیدن به توسعه مداوم و پایدارمی باشد . 
امروز عمده بار بیماری هایی که به جامعه تحمیل می شود، توسط خود بشر ایجاد می شوند؛ مثلا بیشترین عامل مرگ و میر در جهان ناشی از بیماری های قلبی عروقی است. افزایش بار بیماری های غیرواگیر و مخاطرات سلامت ناشی از تغییر خطرات بیماری های واگیر به غیرواگیر، نقش داوطلبان سلامت را در جامعه پررنگ تر از همیشه می کند.
 اینجاست که نقش داوطلبان مردمی در بخش سلامت خود را نشان می‌دهدو آثار عملکرد داوطلبان سلامت بوضوح در کاهش مرگ و میرهاقابل مشاهده است.
داوطلبان سلامت افرادی هستند که همچون حلقه محکمی ارتباط مسوولان بهداشتی را با سطوح محیطی جامعه برقرار می کنند و با شرکت در کلاس های هفتگی یا ماهانه در مراکز بهداشتی درمانی آموخته های خود را به 50خانوار همسایه و افراد تحت پوشش خود منتقل می کنند (لازم بذکر است که داوطلب روستایی 20 خانوار را تحت پوشش دارد )و برای حفظ سلامت خود و خانوارهایتحت پوشش تلاش می کنند.
 خدمات داوطلبانه:
خدماتی است که افراد خیر اندیش بدون انتظار به پاداش مادی برای بهبود زندگی سالم و مناسب دیگران تلاش می کنند و فعالیتهای داوطلبانه چشم انداز مشخصی از مشارکت مردمی است که آنان را در سازندگی و ارتقاء توسعه جامعه و انسانها سهیم و درگیر می کند و در این تعریف سه اندیشه مهم نهفته است :
درگیر شدن ، یاری دادن ، مسئولیت
داوطلبان به خوبی توانایی تفکر و اقدام سازنده در راستای تحقق ، توسعه پایه ، تامین حفظ و ارتقاء سطح سلامت جامعه و بهتر زیستن را دارند ، مشارکت مردمی در قالب داوطلبان سلامت با عنوان « رابط بهداشت » یکی از آن توانایی ها ست که برای ارتقاء سلامت جامعه و زنان گام برداشته است .
هدف کلی : جلب مشارکت مردمی
ارتقای سلامتجامعه از طریق آموزش به داوطلبان ودر نهایت اموزش به مردم توسط داوطلبان سلامت آموزش در رابطه باکلیه مسائل آموزشی با استفاده از مجموعه های آموزشی مختص داوطلبان سلامت انجام می گردد.
اهداف برنامه داوطلبان سلامت ( رابطان بهداشت ):
1- ارتقاء سطح سلامتی جامعه شهری (به ویژه جمعیت حاشیه نشین و محروم با استفاده از جلب مشارکت مردمی) وروستایی
2- ارائه فعال خدمات بهداشتی در مناطق شهری
3- مشارکت مردم در برنامه ریزی و تصمیم گیری و استفاده از همکاری آنان در ارائه مراقبتهای اولیه بهداشتی
4- بهره گیری از امکانات موجود جامعه در جهت حفظ و ارتقاء سلامتی جامعه بشری در سطوح محلی و منطقه
5- فراهم کردن زمینه ای برای ورود زنان خانه دار به عرصه فعالیتهای اجتماعی و توانمند سازی آنها در جهت امور اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی
6- ارتقاء حضور مردم در عرصه توسعه اقتصادی اجتماعی
زنان کشورمان پیشتازان این همیاری عمومی شدند و تحت عنوان « رابط بهداشت » داوطلبانه بدون هیچ گونه چشمداشت مادی قدم در جهت توسعه بهداشتی نهادند که زیربنایی ترین ابعاد تکامل اجتماعی بشر است
 
ویژگی های داوطلبان سلامت :
1.       حداقل داشتن سواد ابتدایی
2.       موافقت همسر برای فعالیتهای وی در مسئولیت جدید ، در صورت مجرد بودن رضایت پدر بری انجام فعالیتها
3.       وقت و فرصت کافی برای فراگیری و آموختن
4.       علاقه و انگیزه برای انجام کار داوطلبانه
5.       حسن شهرت در محله .
انتظاراتنظام بهداشتی از داوطلب سلامت :
1.       یادگیری مفاهیم و مهارتهای بهداشتی اولیه و انتقال آنها به مردم(خانوارهای تحت پوشش)
2.       پی گیری و انتقال پیغامهای مرکز بهداشتی درمانی به مردم
3.       جمع آوری آمار و اطلاعات حیاتی در محدوده فعالیت خود
4.       جلب همکاری و مشارکت مردم برای رفع مسائل مرتبط با سلامتی الگوسازی برای رسیدن به زندگی سالم و مولد .
برنامه ها ی واحد داوطلبان سلامت :
1-برنامه داوطلب محلات ( شامل داوطلب شهری و داوطلب روستایی)
داوطلب محلات:
الف:توسعه کمی (جذب داوطلب واجرای برنامه )
ب:توسعه کیفی(توانمندسازی داوطلبان)
رابطان بهداشتی  یاهمان داوطلبان سلامت بانوانی خانه دار هستند که بصورتداوطلبانه با واحد بهداشتی محل سکونت خود همکاری می نمایند. آنان آموزشهای بهداشتی را از مرکز بهداشتی درمانی و پایگاههای بهداشتی دریافت نموده و به خانوار های تحتپوشش خود منتقل می نمایند 0
 رابطان به عنوان پل ارتباطی بین واحد های بهداشتی ( مرکز بهداشتی درمانیپایگاه بهداشتی ) و جامعه اطراف خودهستند که بطور فی سبیل ا000 ضمن فراگیری مفاهیم بهداشتی در انتقال پیامها به مرکزبهداشت کمک مینمایند.
 هر رابط بهداشتی بطور متوسط 50 خانوار تحت پوششخود دارد (لازم بذکر است که داوطلب روستایی 20 خانوار را تحت پوشش دارد ) که کلیه پیگیریهای تاخیری و آموزشهای خانوار ها را انجام میدهد اینداوطلبان کلیه وقایع حیاتی از جمله تولد ، مرگ ، مهاجرت ، و کوچ را به واحد بهداشتی خود گزار ش میدهند
  2-برنامهداوطلب متخصص
جلب مشارکت مردمی وهمکاری بین بخشی در جهت تامین و ارتقاء سطح سلامتی جامعه از اصول مراقبتهای اولیهبهداشتی ( PHC ) است و توجه به ایناصول جوامع را قادر می سازد تا شیوه های زندگی سالم را آموخته و تاثیری شگرف دراجتماع کشوری داشته باشند .
بدنبالاهداف مشارکت مردمی ، توانمند سازی زنان در عرصه فعالیتهای اجتماعی مطرح گردید وطرح داوطلبان متخصص به منظور ارتقاء مهارتهای داوطلبان سلامت در زمینه های تخصصی تربا بهره گیری از مشارکت و همکاری بخشهای توسعه ( نیروی انتظامی ، راهنمایی ورانندگی ، آب و برق ، شهرداریها ، سازمان بهزیستی و....) از سال 1383 به مورد اجراگذاشته شد
درراستای اجرایی این برنامه هماهنگی های تنگاتنگ بین بخشی لازم و ضروری است که بانشستها و انجام هماهنگیهای لازم تفاهم نامه ای بین بخش سلامت و سازمان و یا افرادمتخصص حقیقی تنظیم و بر اساس آن تعهدات تعیین ، تبیین و اجرا می گردد .
استقبالاز طرح داوطلب متخصص علاوه بر توانمند سازی رابطانبهداشتیموجب درگیر کردن مسئولین نهادها و مؤسسات دولتی و غیر دولتی دراموربهداشتیمنطقه خواهد شد . باشد که با اجرای این طرح همه دست در دست هم به سویشهریسالمو مولد گام برداریم.
هدف:توسعه زندگی سالم و مولد از طریق جلب مشارکت مردمی و بین بخشی
شیوه های اجرای طرح :
داوطلبانمتخصص با ارائه خدمات در سه بعد "حمایتی و هدایتی ، مهارتی و آموزشی" به ارتقاءسلامت جامعه کمک می نمایند .
گروه 1 :
مهارتی :داوطلبانمتخصص دانش ومهارتهای خود را برای توانمند سازی داوطلبان سلامت و خانواده های تحتپوشش آنها بکار می گیرند . مانند مهارتهای فنی مهندسی ، حرفه ای و ملزومات ساختمانی ( تعمیر اولیه ،‌ لوازم برقی و لوله کشی ،‌چگونگی مصرف صحیح آب ، خدمات شهری ) پرورش گیاهان ، حرفه های درآمد زا و...
گروه 2 :
آموزشی: داوطلبانی هستند که موضوعات آموزشی ، بهداشتی و الگوی زندگی سالم را به گروههای زیرمجموعه سازمان خود منتقل می کنند
گروه 3 :
حمایتی، هدایتی : داوطلبانی هستند که برنامه داوطلبان سلامت را از نظر سیاسی ، رفاهی و مادی ، فکری ،برنامه ریزی و مدیریتی حمایت نمایند .
وضعیتموجود :
درسال 1387با هماهنگی بااداره تبلیغات اسلامی شهرستان به تعداد 89 نفر از مسئولینکانونهای قرآنی به عنوان داوطلب متخصص با برنامه همکاری دارند

شما چگونه می توانید داوطلب متخصص شوید
؟
در صورتیکه علاقمندید در سرنوشت سلامت جامعه و توسعه زندگی سالم و مولد سهیم باشید ودیگران را در دانش و مهارتهای فردی خود سهیم کنید فرم ذیل را تکمیل و به مرکز بهداشت شهرستان ارسال فرمایید . دستان پرتوان شما را در این همکاری به گرمی می فشاریم .
 
شرح فعالیت ها:
 1.تدوین اجرا پایش و ارزشیابی برنامه عملیاتی واحد
2.پایش و ارزشیابی عملکرد رابطین بهداشتی تحت پوشش
3.ایجاد هماهنگی بین سایر بخش های توسعه و ارتباط با رابطین بهداشت
4.جمع آوری و جمع بندی آمار فعالیت های رابطین و اعلام به مقامات مافوق
5.تلاش در جهت افزایش تعداد رابطین و تداوم برنامه های مشارکت مردمی
6. ایجاد وامکان مشارکت عملی مردم درایجاد وراه اندازی واحدهای بهداشتی
7. برنامه ریزی جهت آموزش وآشنایی پرسنل مراکز انتخاب شده برای اجرای برنامه های مشارکت مردم
8. نظارت وارزیابی برنامه در کلیه واحدها ی تحت پوشش
9. نظارت وارزیابی برنامه در کلیه واحدها ی تحت پوشش
10. جمع آوری گزارش و عملکرد مشارکت مردم و انعکاس آن به مرکز بهداشت استان
11. برنامه ریزی و تلاش در راستای ارتقاء مهارتهای عملی داوطلبان سلامت

12. هماهنگی و برنامه ریزی در جهت تداوم همکاری بیشتر داوطلبان سلامت و شناسایی داوطلبین سلامت به مردم و مسئولین